Werkgevers in de zorg besteden onvoldoende aandacht aan de gezondheidsrisico's die hun medewerkers lopen door nachtwerk. Dat is de conclusie van de Nederlandse Arbeidsinspectie, die waarschuwt dat zorgaanbieders de gevolgen van het werken in de nacht structureel onderschatten en soms afwijken van de afspraken die hierover gelden.
Nachtwerk is in grote delen van de zorg onvermijdelijk. In ziekenhuizen, de verpleeg-, verzorgings- en thuiszorg (VVT), de gehandicaptenzorg en de GGZ moet er dag en nacht personeel aanwezig zijn om continu
Risico's van structureel nachtwerk
Langdurig en frequent nachtwerk kan de gezondheid van medewerkers aantasten. Het verstoort het natuurlijke slaap-waakritme en wordt in verband gebracht met vermoeidheid, concentratieproblemen en een verhoogd risico op onder meer hart- en vaatziekten. Ook de kans op fouten tijdens het werk kan toenemen wanneer personeel structureel te weinig herstel krijgt.
De Arbeidsinspectie constateert dat veel zorgaanbieders deze risico's onvoldoende in kaart brengen en te weinig doen om ze te beperken. Daarbij komt het voor dat organisaties afwijken van de regels rond werk- en rusttijden, bijvoorbeeld door medewerkers te veel nachtdiensten achter elkaar in te roosteren.
Druk door personeelstekort
De bevindingen staan niet los van het aanhoudende personeelstekort in de sector. Door de krapte op de arbeidsmarkt staan roosters onder druk en moeten beschikbare medewerkers vaker inspringen, ook in de nacht. Dat vergroot de kans dat afspraken over gezonde werktijden in het gedrang komen.
Werkgevers zijn wettelijk verplicht om de risico's van hun arbeidsomstandigheden te beoordelen en passende maatregelen te nemen. Voor nachtwerk betekent dit onder meer aandacht voor het beperken van het aantal opeenvolgende nachtdiensten, voldoende hersteltijd en begeleiding van medewerkers die langdurig 's nachts werken.
Aandacht voor duurzame inzetbaarheid
Voor de zorgsector is het gezond en inzetbaar houden van personeel van groot belang. Uitval door gezondheidsklachten vergroot de werkdruk voor collega's en verergert het tekort aan handen aan het bed. Zorgorganisaties worden daarom opgeroepen om serieus werk te maken van veilige en gezonde roosters, zodat medewerkers langer en met plezier in de zorg kunnen blijven werken.