Ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten stapt in 2027 volledig van het gas af, drie jaar eerder dan gepland. Daarmee wordt het naar verwachting het eerste bestaande ziekenhuis in Nederland dat CO2-neutraal is op energie. De sleutel zit in twee warmtebatterijen die duurzame energie omzetten in warmte en vervolgens in stoom.
Stoom is het lastige deel
Dat een gebouw van het gas af kan, is op zichzelf niet nieuw. Wat een ziekenhuis anders maakt, is de stoom. Sterilisatie, de apotheek, de keuken, luchtbevochtiging en piekvraag voor warm tapwater draaien op stoom, en die werd tot nu toe met gasgestookte ketels geproduceerd. Warmtepompen alleen komen daar niet aan.
De warmtebatterij die Nij Smellinghe installeert, levert via een stoomgenerator stoom aan de bestaande infrastructuur. Daardoor zijn de gasketels niet langer nodig voor de dagelijkse bedrijfsvoering. Ze blijven stand-by voor noodgevallen en draaien dan op biodiesel. De installaties moeten voor de zomer van 2027 operationeel zijn.
Het sluitstuk van een langere reeks
De stap komt niet uit het niets. Het ziekenhuis realiseerde eerder al zonnepanelen, warmte- en koudeopslag en verving zijn gevel. De warmtebatterij is daarmee het sluitstuk van een traject, niet de oplossing op zichzelf. Dat is een relevant detail voor organisaties die naar hetzelfde kijken: de laatste stap is pas haalbaar als de warmtevraag eerst is teruggebracht.
Volgens de technisch manager levert de opzet naast verduurzaming ook energiezekerheid en wendbaarheid op in een onvoorspelbare energiemarkt. Dat argument weegt op een bestuurstafel vaak zwaarder dan de CO2-winst alleen.
Waarom zorgvastgoed hierin achterloopt
Zorggebouwen zijn lastige verduurzamingsobjecten: ze draaien continu, kennen strenge eisen aan binnenklimaat en hygiëne, en verbouwen kan niet ten koste gaan van de zorg. Daar komt bij dat de businesscase moet concurreren met investeringen die direct aan het primaire proces raken.
Dat maakt een voorbeeld waarin de techniek aantoonbaar werkt waardevoller dan een ambitie op papier. Voor de sector, die zich via de Green Deal Duurzame Zorg aan CO2-reductie heeft verbonden, is dit het soort project waaraan andere instellingen hun eigen plannen kunnen ijken.