Overijssel begint als eerste provincie een campagne om inwoners en instanties bewust te maken van zorgcriminaliteit, van de signalen die erop wijzen en van de gevolgen. Jaarlijks verdwijnen er volgens de campagne vele miljarden euro's die voor zorg bedoeld zijn.
Wat er onder valt
Zorgcriminaliteit is een verzamelterm. Het gaat om zorgaanbieders die declareren voor zorg die niet of nauwelijks geleverd is, om constructies waarbij persoonsgebonden budgetten worden afgeroomd, en om partijen die kwetsbare cliënten aan zich binden om aan hun budget te komen. In de zwaardere gevallen loopt het door naar andere vormen van criminaliteit, waarbij zorggeld dient als financieringsbron.
Voor cliënten is de schade dubbel: zij krijgen de zorg niet die ze nodig hebben, en zitten vast aan een aanbieder die niet in hun belang handelt.
Waarom een provinciale campagne logisch is
De toegang tot een groot deel van de zorg loopt via gemeenten, namelijk de Wmo en de Jeugdwet. Juist daar zitten de kwetsbaarheden: veel aanbieders, wisselende inkoopvoorwaarden per gemeente, en signalen die zich niet vanzelf verspreiden over gemeentegrenzen heen. Een aanbieder die in de ene gemeente is afgewezen, kan zich in de volgende opnieuw melden.
Een campagne die zich op de hele provincie richt, probeert dat gat te dichten door het signaal bekend te maken bij iedereen die het kan opmerken: van consulenten en huisartsen tot familieleden en buren.
Wat het raakt aan de bedrijfsvoering
Voor bonafide zorgorganisaties zit het gevolg vooral in de controle die erop volgt. Strengere toetsing bij inkoop en contractering, meer verantwoordingsvereisten en scherper toezicht raken iedereen, niet alleen de partijen waar het om begonnen was. Dat is de bekende prijs van fraudebestrijding: de administratieve last komt terecht bij organisaties die het wél goed doen.
Tegelijk is het ook een argument om de eigen governance op orde te hebben. De Wtza stelt eisen aan bestuur, intern toezicht en jaarverantwoording die precies bedoeld zijn om dit soort constructies zichtbaar te maken. Wat die wet concreet van aanbieders vraagt, staat in het achtergrondartikel over de Wtza in de praktijk.