De provincie Overijssel steunt de beweging Bekwaam is Inzetbaar met een financiële bijdrage. Die landelijke beweging kijkt naar wat iemand daadwerkelijk kan, in plaats van naar het diploma dat daaraan ten grondslag zou moeten liggen. Het idee is dat dit een antwoord kan zijn op de arbeidskrapte in de zorg.
Twee kanten van dezelfde vraag
De redenering die eronder ligt, snijdt beide kanten op. Wie ooit een zorgdiploma haalde, is daarmee niet voor altijd bekwaam: vaardigheden slijten als je ze niet gebruikt. En omgekeerd kan iemand prima bekwaam zijn voor een specifieke taak zonder het bijbehorende papier.
Dat is geen theoretisch onderscheid. Het raakt aan hoe de Wet BIG het al regelt voor voorbehouden handelingen, waar bekwaamheid en niet alleen bevoegdheid bepalend is. De beweging trekt die logica breder: naar welk werk je op een afdeling of in een huiskamer mag doen.
Wat het in de praktijk losmaakt
Organisaties die hiermee aan de slag gingen, merken dat de vraag groter is dan hij lijkt. Zodra je mensen niet meer inzet op functie maar op bekwaamheid, raak je meteen aan roostersystemen, functiehuizen, beloning, rapportage en het opleidingsaanbod. Wat begint als een praktische vraag over wie wat kan doen, komt uit bij HR, ICT en leidinggevenden aan dezelfde tafel.
Er zit ook een harde randvoorwaarde aan: de kwaliteitsborging verschuift naar de organisatie zelf. Als een diploma niet langer het bewijs is, moet je zelf kunnen aantonen dat iemand bekwaam is en dat blijft. Dat vraagt registratie, periodieke toetsing en een leidinggevende die dat serieus neemt.
Waarom dit meer dan een noodgreep is
Het is verleidelijk om dit te lezen als versoepeling uit nood. Dat is het maar deels. Het aantal mensen dat de zorg in komt, groeit niet mee met de zorgvraag, en de rek uit meer opleiden is beperkt omdat opleiden jaren kost en opleidingsplaatsen zelf ook capaciteit vragen.
Tegelijk lost het iets op wat los van de krapte al schuurde: taken die wettelijk noch inhoudelijk een specifiek diploma vereisen, maar die om historische redenen aan een functie zijn gekoppeld. Wie dat ontkoppelt, houdt schaarse gediplomeerde mensen beschikbaar voor het werk waar ze wél voor nodig zijn.
Wat het behouden van die mensen oplevert, is door te rekenen met de calculator kosten personeelsverloop.