Het Integraal Zorgakkoord (IZA) is een landelijk akkoord uit 2022 tussen VWS en veertien partijen in de zorg. Het bevat afspraken over passende zorg, regionale samenwerking, digitalisering en arbeidsmarkt, met transformatiemiddelen om de zorg toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden richting 2040.
Kort samengevat
- Het IZA (2022) is ondertekend door VWS en circa veertien veldpartijen, waaronder ziekenhuizen, huisartsen, GGZ, VVT en zorgverzekeraars.
- Kern is passende zorg: zorg die bewezen effectief is, samen met de patiënt en dichtbij waar het kan.
- Regiobeelden, ROAZ-plannen en transformatieplannen sturen samenwerking; transformatiemiddelen ondersteunen de omslag.
- De arbeidsmarktopgave verbindt IZA aan het programma TAZ en de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza).
Wat is het Integraal Zorgakkoord (IZA)?
HetIntegraal Zorgakkoord (IZA)is een in september 2022 gesloten akkoord tussen het ministerie van VWS en een brede coalitie van veldpartijen, onder meer de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU), huisartsenkoepels, GGZ, VVT-organisaties, patiëntenorganisaties, gemeenten en Zorgverzekeraars Nederland. Het doel is de zorg toegankelijk, van goede kwaliteit en betaalbaar te houden, gezien de vergrijzing, de krappe arbeidsmarkt en de stijgende zorgvraag richting 2040.
Welke afspraken staan er in het IZA?
Het akkoord bundelt afspraken langs meerdere thema's. De rode draad ispassende zorg: zorg die bewezen effectief is, waarde toevoegt voor de patiënt, samen met de patiënt tot stand komt en zo dicht mogelijk bij mensen wordt georganiseerd. Concrete werkterreinen zijn onder andere:
- Regionale samenwerkingvia regiobeelden en regioplannen, met een sturende rol voor mandaatregio's en het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ).
- Versterking eerste lijnen de rol van de huisarts als spil, met meer tijd voor de patiënt.
- Digitalisering en gegevensuitwisseling, aansluitend op de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz).
- Arbeidsmarkt en behoud van personeel, in samenhang met het programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en welzijn (TAZ).
Hoe werken transformatiemiddelen?
Voor de omslag zijntransformatiemiddelenbeschikbaar gesteld. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars kunnen gezamenlijk een transformatieplan indienen voor initiatieven die de zorg aantoonbaar anders organiseren, bijvoorbeeld verplaatsing van zorg naar de eerste lijn of digitale zorg. Een impactvol plan doorloopt een beoordelingsroute waarbij twee grootste zorgverzekeraars in de regio betrokken zijn. De middelen zijn incidenteel en gericht op het aanjagen van blijvende verandering, niet op structurele exploitatie.
Wat betekent het IZA voor zorgorganisaties?
Voor bestuurders, HR en inkoop vraagt het IZA om regionale afstemming en scherpe keuzes over welke zorg waar wordt geleverd. De contractering tussen zorgaanbieders en verzekeraars verschuift richting meerjarige afspraken en uitkomstgerichte bekostiging, binnen de kaders van de NZa-beleidsregels. Voor de arbeidsmarkt is behoud van medewerkers cruciaal; verloop en verzuim leggen direct druk op de continuïteit. Organisaties kunnen de financiële impact hiervan inzichtelijk maken met een berekening vanverzuimkostenenpersoneelsverloop. Ondersteunenderekentoolshelpen bij business cases voor transformatieplannen.
Hoe verhoudt het IZA zich tot wet- en regelgeving?
Het IZA is een bestuurlijk akkoord en geen wet, maar sluit aan op bestaande kaders. DeWet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)en het toezicht van de IGJ borgen kwaliteit; deWet toetreding zorgaanbieders (Wtza)stelt eisen aan governance en toetreding. De bekostiging blijft geregeld via de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet langdurige zorg (Wlz) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), met de NZa als toezichthouder op tarieven en prestaties.
Welke aandachtspunten zijn er in de uitvoering?
De uitvoering kent spanning tussen regionale samenwerking en mededingingsregels, tussen incidentele transformatiemiddelen en structurele knelpunten, en tussen ambitie en beschikbare capaciteit. Monitoring vindt plaats via afgesproken indicatoren; jaarlijks wordt de voortgang besproken met de ondertekenaars. Voor organisaties is het van belang aan te sluiten bij het regioplan en tijdig te investeren in personeelsbehoud en digitalisering.
Veelgestelde vragen
Wanneer is het IZA gesloten en door wie?
Het Integraal Zorgakkoord is in september 2022 ondertekend door het ministerie van VWS en circa veertien veldpartijen, waaronder ziekenhuizen, umc's, huisartsen, GGZ, VVT, patiëntenorganisaties, gemeenten en zorgverzekeraars.
Zijn transformatiemiddelen structureel beschikbaar?
Nee. Transformatiemiddelen zijn incidenteel en bedoeld om blijvende verandering aan te jagen. Ze worden toegekend op basis van een gezamenlijk transformatieplan van zorgaanbieders en zorgverzekeraars en zijn niet bestemd voor structurele exploitatie.
Wat is het verschil tussen het IZA en passende zorg?
Passende zorg is het inhoudelijke leidende principe: bewezen effectieve zorg, samen met de patiënt en dichtbij georganiseerd. Het IZA is het bestuurlijke akkoord dat dit principe met concrete afspraken, middelen en samenwerkingsstructuren in de praktijk moet brengen.