Juiste zorg op de juiste plek (JZOJP) is een beleidsbeweging die zorg wil voorkomen, verplaatsen (dichter bij mensen thuis) en vervangen (door onder meer digitale zorg). Het doel is passende, doelmatige zorg door regionale samenwerking, minder onnodige tweedelijnszorg en betere inzet van schaarse capaciteit.
Kort samengevat
- JZOJP rust op drie pijlers: voorkomen, verplaatsen en vervangen van zorg.
- Regionale samenwerking tussen zorgverzekeraars, aanbieders en gemeenten is randvoorwaarde.
- Het is verankerd in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg.
- Digitale zorg en gegevensuitwisseling zijn cruciale enablers, geen doel op zich.
Wat betekent juiste zorg op de juiste plek?
Juiste zorg op de juiste plek (JZOJP)is de beweging om zorg passender en doelmatiger te organiseren rond het dagelijks functioneren van mensen, in plaats van rond de ziekte. De term werd geïntroduceerd door de gelijknamige taskforce (2018) en is sindsdien leidend in beleid. De kern bestaat uit drie werkwoorden:voorkomen(dure of onnodige zorg vermijden via preventie en zelfregie),verplaatsen(zorg dichter bij of in de thuissituatie brengen) envervangen(zorg anders vormgeven, bijvoorbeeld met digitale toepassingen).
Waar is JZOJP in vastgelegd?
JZOJP is geen aparte wet, maar komt terug in meerdere kaders. HetIntegraal Zorgakkoord (IZA, 2022)maakt passende zorg tot centrale opgave en verplicht regio's tot samenwerking via regiobeelden en regioplannen. Ook het Hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg zette in op het verplaatsen van zorg uit het ziekenhuis. De bekostiging loopt via deZvw(met NZa-beleidsregels en betaaltitels, waaronder voor digitale zorg), deWlzen deWmo. Toezicht op kwaliteit en veiligheid berust bij de IGJ op basis van deWkkgz; deWtzastelt eisen aan transparantie en governance van zorgaanbieders.
Hoe verhouden de drie pijlers zich in de praktijk?
| Pijler | Doel | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Voorkomen | Zorgvraag verminderen | Valpreventie in de wijk, leefstijlinterventies |
| Verplaatsen | Zorg dichterbij organiseren | Thuismonitoring, anderhalvelijnszorg, wijkverpleging |
| Vervangen | Zorg anders vormgeven | Beeldbellen, e-health, digitale triage |
Hoe geven regio's JZOJP vorm?
Toepassing vraagt om samenwerking tussen zorgverzekeraars, ziekenhuizen, VVT-organisaties, GGZ, gehandicaptenzorg, huisartsen en gemeenten. In eenregiobeeldbrengen partijen zorgvraag, aanbod en knelpunten in kaart; in hetregioplanvertalen zij dit naar concrete afspraken. Voorbeelden zijn substitutie van tweede- naar eerstelijnszorg, gezamenlijke inkoop en het bundelen van complexe zorg. Belangrijk aandachtspunt is dat verplaatsen niet automatisch tot besparing leidt: capaciteit, personeel en bekostiging moeten meebewegen. Arbeidsmarktkrapte maakt de personele component leidend; efficiënter organiseren beperkt niet alleen kosten maar ook de druk op medewerkers.
Welke rol speelt digitale ondersteuning?
Digitale zorg is eenmiddel, geen doel. Telemonitoring, beeldbellen en digitale zelfzorg kunnen consulten vervangen of controles thuis mogelijk maken, mits ingebed in de zorgpaden en onderbouwd met bewijs. Randvoorwaarden zijn veiligegegevensuitwisseling(Wegiz), interoperabiliteit en aandacht voor digivaardigheid van patiënten en professionals. Zonder passende bekostiging en opschaalbare werkprocessen blijven pilots vaak steken.
Welke aandachtspunten zijn er voor bestuurders en HR?
Voor bestuur, HR en inkoop is JZOJP vooral een verander- en capaciteitsvraagstuk. Het verplaatsen van zorg vraagt andere competenties, functiedifferentiatie en soms andere cao-afspraken (VVT, UMC, Ziekenhuizen). Doelmatige inzet van personeel en het beperken van uitval zijn direct verbonden met de haalbaarheid van passende zorg. Wie de bedrijfsmatige effecten wil onderbouwen, kan de gevolgen van uitval en verloop doorrekenen met deverzuimkosten-toolen derekentool voor personeelsverloop. Meer instrumenten staan op de pagina metrekentools. Zo wordt zichtbaar dat investeren in preventie en behoud van personeel bijdraagt aan houdbare zorg binnen de JZOJP-doelstellingen.
Veelgestelde vragen
Is juiste zorg op de juiste plek hetzelfde als passende zorg?
Ze liggen dicht bij elkaar. Passende zorg is het bredere, in het IZA verankerde principe (waardegedreven, samen met de patiënt, dichtbij en digitaal waar het kan). JZOJP is een concreter geoperationaliseerde beweging met de pijlers voorkomen, verplaatsen en vervangen.
Levert het verplaatsen van zorg altijd een besparing op?
Nee. Verplaatsen van zorg naar de eerste lijn of thuis vermindert niet vanzelf de totale kosten of personele inzet. Zonder passende bekostiging, capaciteitsafspraken en afbouw van de oude setting kunnen kosten juist op meerdere plekken tegelijk ontstaan.
Welke wettelijke kaders zijn relevant voor JZOJP?
Er is geen aparte JZOJP-wet. Relevante kaders zijn de Zvw, Wlz en Wmo voor bekostiging en aanspraken, NZa-beleidsregels voor betaaltitels, de Wkkgz en het IGJ-toezicht voor kwaliteit, de Wtza voor governance en de Wegiz voor digitale gegevensuitwisseling.