Passende zorg is waardegedreven zorg die bewezen effectief is, samen met en rondom de patiënt tot stand komt, op de juiste plek wordt geleverd en gaat over gezondheid in plaats van ziekte. Het is een landelijk kader van het Zorginstituut Nederland en centraal in het Integraal Zorgakkoord (IZA).
Kort samengevat
- Passende zorg rust op vier principes: waardegedreven, samen met de patiënt, juiste plek, over gezondheid.
- Het kader is opgesteld door Zorginstituut Nederland en verankerd in het Integraal Zorgakkoord (IZA, 2022).
- Het raakt de Zvw-basispakketbeoordeling, gepast gebruik en de-implementatie van niet-bewezen zorg.
- Toepassing vraagt samenwerking tussen zorgverleners, verzekeraars, gemeenten en patiëntenorganisaties.
Wat is passende zorg?
Passende zorgis een landelijk kader dat de betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van de zorg op de lange termijn moet borgen. Het begrip is uitgewerkt doorZorginstituut Nederlandin het kaderdocument 'Passende zorg' (2022) en samen met de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) onder de aandacht gebracht. Passende zorg is geen losse maatregel maar een richtinggevend principe voor het hele zorgstelsel, van ziekenhuiszorg tot VVT, GGZ, gehandicaptenzorg en eerstelijnszorg.
Welke vier principes kent passende zorg?
Het Zorginstituut onderscheidt vier samenhangende principes:
- Waardegedreven zorg: zorg is effectief en doelmatig; alleen zorg die aantoonbaar bijdraagt aan gezondheid of kwaliteit van leven wordt geleverd.
- Samen met de patiënt: zorg komt tot stand via gezamenlijke besluitvorming (samen beslissen), met aandacht voor wat er voor de patiënt toe doet.
- De juiste zorg op de juiste plek: zorg wordt zo dicht mogelijk bij de patiënt georganiseerd, digitaal waar het kan en geconcentreerd waar dat de kwaliteit verhoogt.
- Over gezondheid: de focus verschuift van ziekte en behandeling naar functioneren, preventie en zelfredzaamheid.
Hoe verhoudt passende zorg zich tot wet- en regelgeving?
Passende zorg sluit aan bij bestaande kaders. In deZorgverzekeringswet (Zvw)geldt het criterium 'stand van de wetenschap en praktijk': alleen bewezen effectieve zorg valt onder het basispakket. Het Zorginstituut toetst hierop via pakketbeoordeling en het programma Gepast Gebruik. DeWkkgzborgt kwaliteit en veilige zorg, terwijl deIGJtoezicht houdt op de geleverde kwaliteit. Voor de bekostiging spelenNZa-beleidsregelseen rol, bijvoorbeeld bij de transformatie- en transitiemiddelen uit het IZA.
Waar wordt passende zorg toegepast?
In de praktijk vertaalt passende zorg zich naar concrete afspraken. In hetIntegraal Zorgakkoord (IZA, 2022)hebben zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, patiëntenorganisaties en de overheid afspraken gemaakt over onder meer regionale samenwerking, digitalisering, arbeidsmarkt en de-implementatie van niet-passende zorg. Voorbeelden zijn het afbouwen van bewezen ineffectieve behandelingen, uitbreiding van thuismonitoring, concentratie van complexe operaties en versterking van de eerste lijn en het sociaal domein.
Wat betekent passende zorg voor bestuurders en HR?
Voor bestuurders raakt passende zorg direct aan bedrijfsvoering en arbeidsmarktbeleid. Doelmatige inzet van personeel, het terugdringen van administratieve lasten en behoud van medewerkers zijn randvoorwaarden. Wie de financiële impact van personeelstekorten in beeld wil brengen, kan gebruikmaken van hulpmiddelen zoals de tools omverzuimkosten te berekenenof dekosten van personeelsverloopinzichtelijk te maken. Een overzicht van beschikbare instrumenten staat op de pagina metrekentools.
Wat zijn belangrijke aandachtspunten?
Passende zorg vraagt cultuurverandering en soms lastige keuzes: minder is soms beter. De-implementatie stuit op gewoontes en financiële prikkels. Ook is regionale samenwerking complex door verschillende bekostigingsdomeinen (Zvw, Wlz, Wmo). Succesvolle toepassing vereist betrouwbare uitkomstinformatie, gedeelde ICT en vertrouwen tussen partijen.
| Principe | Kernvraag |
|---|---|
| Waardegedreven | Werkt de zorg aantoonbaar? |
| Samen met patiënt | Past de zorg bij wat de patiënt wil? |
| Juiste plek | Kan het dichterbij, digitaal of geconcentreerd? |
| Over gezondheid | Draagt het bij aan functioneren? |
Veelgestelde vragen
Is passende zorg hetzelfde als de juiste zorg op de juiste plek?
Nee. 'De juiste zorg op de juiste plek' is één van de vier principes van passende zorg. Passende zorg is het bredere kader dat daarnaast waardegedreven zorg, samen beslissen en de focus op gezondheid omvat.
Wie heeft het kader passende zorg opgesteld?
Het kader is ontwikkeld door Zorginstituut Nederland (2022), in samenwerking met de Nederlandse Zorgautoriteit. Het is vervolgens verankerd in het Integraal Zorgakkoord dat door veldpartijen en de overheid is ondertekend.
Wat betekent de-implementatie binnen passende zorg?
De-implementatie is het gericht afbouwen of stoppen van zorg die niet of onvoldoende bewezen effectief is. Dit maakt ruimte en middelen vrij voor zorg die wél waarde toevoegt en past bij het waardegedreven principe.