De Wet BIG (Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg) regelt de kwaliteit en bevoegdheid van beroepsbeoefenaren in de zorg. De wet omvat titelbescherming, het BIG-register, verplichte (her)registratie, voorbehouden handelingen en het tuchtrecht, en beschermt zo de patiëntveiligheid.
Kort samengevat
- De Wet BIG beschermt beroepstitels en regelt bevoegdheden via het openbare BIG-register.
- Acht artikel 3-beroepen kennen verplichte registratie, herregistratie en vallen onder het tuchtrecht.
- Voorbehouden handelingen mogen alleen zelfstandig worden verricht door bevoegde én bekwame beroepsbeoefenaren.
- Werkgevers en HR moeten registratie en herregistratie structureel borgen om bevoegdheidsrisico's te voorkomen.
Wat is de Wet BIG?
DeWet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG)trad in 1993 in werking en heeft als doel de kwaliteit van de beroepsuitoefening te bewaken en patiënten te beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen. De wet doet dit langs vier hoofdlijnen: titelbescherming, registratie in het BIG-register, het regime van voorbehouden handelingen en het wettelijk tuchtrecht.
Welke beroepen vallen onder de Wet BIG?
De wet onderscheidt twee categorieën. Deartikel 3-beroepenkennen registratie, titelbescherming en tuchtrecht. Dit zijn: arts, tandarts, apotheker, gezondheidszorgpsycholoog, psychotherapeut, fysiotherapeut, verloskundige en verpleegkundige. Daarnaast bestaanartikel 34-beroepen(zoals diëtist, ergotherapeut, logopedist, verzorgende-IG en apothekersassistent), die opleidingstitelbescherming kennen maar niet in het BIG-register worden opgenomen.
Wat houdt BIG-registratie en herregistratie in?
Beoefenaren van een artikel 3-beroep mogen hun titel pas voeren en het beroep zelfstandig uitoefenen na inschrijving in hetBIG-register, dat openbaar is en beheerd wordt door het CIBG namens het ministerie van VWS. Het register vermeldt ook eventuele bevoegdheidsbeperkingen of doorgehaalde inschrijvingen.
Voor de meeste registers geldt eenherregistratieplichtper vijf jaar. Herregistratie kan via de werkervaringseis (een minimumaantal uren in de betreffende beroepsuitoefening) of via scholing. Wie niet tijdig herregistreert, verliest de inschrijving en mag de beschermde titel en bijbehorende bevoegdheden niet langer voeren. Voor HR en teamleiders is tijdige bewaking daarom essentieel; verlies van bevoegdheid raakt de roosterbaarheid en kan tot ongewenstpersoneelsverloopleiden.
Wat zijn voorbehouden handelingen?
De Wet BIG benoemt een limitatieve lijst vanvoorbehouden handelingen: risicovolle ingrepen die alleen door bevoegde beroepsbeoefenaren zelfstandig mogen worden verricht. Voorbeelden zijn heelkundige handelingen, injecties, catheterisaties, puncties en het voorschrijven van UR-geneesmiddelen.
| Rol | Bevoegdheid |
|---|---|
| Zelfstandig bevoegd | Mag indiceren en zelf uitvoeren (bijv. arts, tandarts, verloskundige binnen deskundigheidsgebied) |
| Niet-zelfstandig bevoegd | Mag uitvoeren in opdracht, mits bekwaam (bijv. verpleegkundige) |
| Functioneel zelfstandig | Verpleegkundige mag bepaalde handelingen zonder toezicht uitvoeren |
Naastbevoegdheidgeldt altijd de eis vanbekwaamheid: onbekwaam maakt onbevoegd. Werkgevers moeten scholing, toetsing en bekwaamheidsregistratie inrichten om aan de zorgplicht uit de Wkkgz te voldoen.
Hoe werkt het tuchtrecht onder de Wet BIG?
Voor de acht artikel 3-beroepen geldt het wettelijktuchtrecht. Klachten worden behandeld door de Regionale Tuchtcolleges voor de Gezondheidszorg, met hoger beroep bij het Centraal Tuchtcollege. Maatregelen lopen uiteen van een waarschuwing of berisping tot een geldboete, (voorwaardelijke) schorsing en doorhaling uit het register. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kan zelf een tuchtklacht indienen en houdt breder toezicht op de kwaliteit van zorg.
Waar sluit de Wet BIG op aan?
De Wet BIG functioneert naast deWkkgz(kwaliteit en klachten), deWtza(toelating en governance) en bekostigingskaders zoals de Zvw en Wlz. Voor bestuurders vormt aantoonbare borging van bevoegd- en bekwaamheid een onderdeel van goed bestuur en van het personeelsbeleid. Wie de bezetting en kwalificaties financieel wil doorrekenen, kan gebruikmaken vanrekentools, bijvoorbeeld voorverzuimkosten.
Veelgestelde vragen
Is herregistratie in het BIG-register verplicht?
Voor de meeste artikel 3-beroepen geldt een herregistratieplicht per vijf jaar via een werkervaringseis of scholing. Zonder tijdige herregistratie vervalt de inschrijving en mag de beschermde titel niet meer worden gevoerd.
Mag een verzorgende-IG voorbehouden handelingen verrichten?
De verzorgende-IG is een artikel 34-beroep en niet zelfstandig bevoegd. Voorbehouden handelingen mogen alleen in opdracht van een zelfstandig bevoegde worden uitgevoerd, mits de verzorgende aantoonbaar bekwaam is.
Wat is het verschil tussen bevoegd en bekwaam?
Bevoegdheid is de wettelijke toestemming om een handeling te verrichten; bekwaamheid is de feitelijke kennis en vaardigheid. De Wet BIG bepaalt dat onbekwaam onbevoegd maakt: zonder aantoonbare bekwaamheid mag de handeling niet plaatsvinden.