Een zzp’er in de zorg is een zelfstandige zorgprofessional zonder personeel die op basis van een overeenkomst van opdracht werkt. Sinds 2025 handhaaft de Belastingdienst actief op schijnzelfstandigheid: werken de zzp’er en opdrachtgever feitelijk als werkgever-werknemer, dan is sprake van een (fictieve) dienstbetrekking.
Kort samengevat
- De beoordeling draait om de feitelijke arbeidsrelatie, niet om de gekozen contractvorm.
- Het handhavingsmoratorium op de Wet DBA is per 1 januari 2025 opgeheven.
- Gezag, persoonlijke arbeid en loon zijn de kerncriteria voor een dienstbetrekking.
- Een zorgprofessional in de BIG blijft altijd zelf tuchtrechtelijk aansprakelijk, ongeacht rechtsvorm.
Wat is een zzp’er in de zorg?
Eenzzp’er in de zorgis een zelfstandige zonder personeel die als opdrachtnemer zorg verleent, bijvoorbeeld als verpleegkundige, verzorgende, begeleider of arts. De zzp’er factureert de opdrachtgever (een zorginstelling, een bemiddelingsbureau of rechtstreeks een cliënt) en draagt zelf zorg voor belastingaangifte, verzekeringen en pensioen. In de VVT, GGZ, gehandicaptenzorg en ziekenhuiszorg wordt veelvuldig met flexibele zelfstandigen gewerkt om roosters te vullen.
Het juridische risico zit in dearbeidsrelatie: verricht de zzp’er structureel dezelfde taken als werknemers, onder aansturing en volgens de roosters van de instelling, dan kan de Belastingdienst dit als (fictieve) dienstbetrekking kwalificeren. Dat heet schijnzelfstandigheid.
Wanneer is sprake van schijnzelfstandigheid?
De beoordeling volgt uit het arbeidsrecht en de jurisprudentie (onder meer het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad, 2023). Drie kenmerken van een dienstbetrekking zijn bepalend:
- Gezag: geeft de opdrachtgever instructies over de wijze van werken, en is de zzp’er ingebed in de organisatie?
- Persoonlijke arbeid: moet de zzp’er het werk zelf doen, of kan hij zich vrij laten vervangen?
- Loon: is er een tegenprestatie die feitelijk op loon lijkt?
Ondernemerschap (meerdere opdrachtgevers, eigen investeringen, ondernemersrisico) weegt mee als contra-indicatie. Bij zorg-zzp’ers die alleen ingeroosterde diensten draaien op de werkvloer van één instelling is het risico op herkwalificatie groot.
Hoe werkt de Wet DBA en de handhaving vanaf 2025?
De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) verving in 2016 de VAR. Jarenlang gold eenhandhavingsmoratorium: de Belastingdienst legde alleen bij kwaadwillendheid naheffingen op. Dit moratorium is per1 januari 2025opgeheven. De Belastingdienst kan sindsdien correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen bij geconstateerde dienstbetrekkingen. Over 2025 geldt een zachte landing: geen verzuimboete als de opdrachtgever aantoonbaar stappen zet om schijnzelfstandigheid te beëindigen. Naheffingen kunnen wel worden opgelegd, in beginsel niet met terugwerkende kracht van vóór 2025 (behoudens kwaadwillendheid).
Modelovereenkomsten van de Belastingdienst geven geen zekerheid meer over de kwalificatie zolang de feitelijke uitvoering afwijkt. Het wetsvoorstel VBAR (Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden) moet de criteria verder verankeren.
Wat betekent dit voor tarieven en inhuur?
Zorg-zzp’ers hanteren doorgaans hogere uurtarieven dan het cao-uurloon, omdat zij eigen lasten dragen. Voor bestuurders en inkoop is het van belang detotale kostenaf te wegen tegen de inzet van eigen personeel. Zie ook de tools omverzuimkosten te berekenenenpersoneelsverloop af te wegen; meer instrumenten staan oprekentools.
| Aspect | Zzp’er | Werknemer |
|---|---|---|
| Rechtsverhouding | Overeenkomst van opdracht | Arbeidsovereenkomst (cao) |
| Loonheffingen | Geen inhouding door opdrachtgever | Werkgever houdt in |
| Vervangbaarheid | In principe vrij | Persoonlijk |
| Risico opdrachtgever | Naheffing bij schijnzelfstandigheid | Geen herkwalificatierisico |
Welke kwaliteitseisen blijven gelden?
Ongeacht de rechtsvorm blijft de zorgverlener gebonden aan deWet BIG(registratie en tuchtrecht) en aan de kwaliteitseisen uit deWkkgz. De opdrachtgever blijft eindverantwoordelijk voor verantwoorde zorg en valt onder toezicht van de IGJ.
Veelgestelde vragen
Mag een zorginstelling nog zzp’ers inhuren na 2025?
Ja. Inhuur van zzp’ers is toegestaan zolang sprake is van een echte opdrachtrelatie zonder gezagsverhouding en met ruimte voor ondernemerschap. Structurele inzet op reguliere roosterdiensten van één instelling vergroot het risico op herkwalificatie als dienstbetrekking.
Biedt een modelovereenkomst nog zekerheid?
Beperkt. Een goedgekeurde modelovereenkomst helpt alleen als de feitelijke werkwijze exact overeenkomt met de tekst. Wijkt de praktijk af, bijvoorbeeld doordat de zzp’er wordt aangestuurd en ingebed in de organisatie, dan kan de Belastingdienst alsnog een dienstbetrekking vaststellen.
Wie draagt het financiële risico bij schijnzelfstandigheid?
Primair de opdrachtgever. Bij een vastgestelde dienstbetrekking kan de Belastingdienst naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen aan de opdrachtgever. Daarnaast kan de zzp’er zijn ondernemersfaciliteiten in de inkomstenbelasting verliezen.